Bevelwisseling bij NAVO-hoofdkwartieren

De Verenigde Staten zijn van plan het leiderschap van twee grote NAVO-commandoposten over te dragen aan Europese militairen. Het gaat om Allied Joint Force Command in Napels (Italië) en Joint Force Command Norfolk in de Amerikaanse staat Virginia. Beide posten staan nu nog onder leiding van een Amerikaanse admiraal.

Volgens de NOS is het hoofdkwartier in Napels verantwoordelijk voor de verdediging van de zuidkant van het NAVO-gebied. Het commando in Norfolk richt zich op het Noord-Atlantische gebied.

De stap past in de koers van president Donald Trump, die Europese NAVO-landen nadrukkelijk oproept meer verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen veiligheid. Reuters meldt dat zijn regering wil dat het bondgenootschap, dat lange tijd sterk door de VS werd gedomineerd, meer richting een “European-led NATO” beweegt.

Tegelijk blijft de VS volgens Reuters leiding geven aan drie NAVO-commando’s die in de commandostructuur iets lager gepositioneerd zijn, maar een zware operationele rol hebben: het luchtcommando (Allied Air Command), het maritieme commando (Allied Maritime Command/MARCOM) en het landcommando (Allied Land Command).

Een NAVO-functionaris zegt dat bondgenoten een nieuwe verdeling van topfuncties hebben afgesproken, waarbij Europese bondgenoten – inclusief de nieuwste leden – “een prominentere rol” krijgen in de militaire leiding. Volgens diezelfde functionaris gaat het om planning voor toekomstige rotaties; verdere details volgen later.

Minder Amerikaanse inzet bij kenniscentra in Nederland

Los van de commandowisselingen speelt ook een ander signaal: de Verenigde Staten trekken Amerikaanse medewerkers terug uit twee zogeheten Centres of Excellence (COE’s) in Nederland, in Utrecht en Den Haag. Hoeveel Amerikanen precies vertrekken en wat het effect wordt, konden de centra op dit moment nog niet goed inschatten, meldde ANP.

Het gaat om kenniscentra die zich richten op Command and Control (Utrecht) en Civil-Military Cooperation (Den Haag). Ze maken formeel geen onderdeel uit van de NAVO-commandostructuur, maar worden gedragen door NAVO-landen die er belang aan hechten en leveren expertise aan het bondgenootschap.

Volgens ANP is Nederland door de VS geïnformeerd over het terugbrengen van de Amerikaanse bijdrage. Het ministerie van Defensie stelt daarbij dat de VS hebben benadrukt “volledige steun en commitment” aan de NAVO te houden, en zegt de situatie te volgen in contact met de centra, de VS en andere partners.

Brussel kijkt vooruit naar NAVO-overleg

Donderdag 12 februari komen de NAVO-ministers van Defensie bijeen in Brussel. De NOS noemt het het eerste grote overleg sinds het World Economic Forum in Davos, waar Trump vorige maand aanwezig was.

Rond datzelfde WEF speelde er spanning over Groenland. Volgens de NOS haalden Europese NAVO-landen toen opgelucht adem omdat een crisis werd afgewend. Reuters beschreef eerder dat de trans-Atlantische verhoudingen onder druk stonden door Trumps wens om Groenland te verwerven, een autonoom gebied binnen NAVO-lidstaat Denemarken.

Opvallend is dat de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth volgens Reuters niet wordt verwacht bij het overleg in Brussel. Diplomaten houden er rekening mee dat Elbridge Colby, de beleidschef van het Pentagon, in zijn plaats aanschuift. Analisten waarschuwen dat zo’n afwezigheid door bondgenoten kan worden opgevat als een ongunstig signaal in een periode waarin overleg juist belangrijk is.

Bronnen: Reuters, NOS