Het Witte Huis zegt dat “alle opties” open blijven om Groenland in Amerikaanse handen te krijgen, inclusief militair optreden. Europese leiders en Denemarken wijzen dat hard af en waarschuwen dat zo’n stap de NAVO aan het wankelen kan brengen.
Witte Huis: “militair altijd optie”
De spanningen rond Groenland liepen deze week snel op na opmerkingen vanuit Washington dat een militaire inzet niet wordt uitgesloten. Witte Huis-woordvoerder Karoline Leavitt stelde dinsdag 6 januari 2026 dat de regering-Trump “een reeks opties” bespreekt om Groenland te “verwerven” en dat het gebruik van het Amerikaanse leger “altijd een optie” blijft.
President Donald Trump koppelt zijn interesse aan nationale veiligheid en het Arctisch gebied. Volgens hem is Groenland strategisch onmisbaar om dreigingen in het hoge noorden af te schrikken. In dezelfde lijn verklaarde hij dat Denemarken niet voldoende in staat zou zijn om het gebied te beschermen.
Stephen Miller: Groenland “hoort bij VS” om NAVO te beschermen
Ook Stephen Miller, plaatsvervangend stafchef van Trump, gooide olie op het vuur. In een interview zei hij dat Groenland onderdeel zou moeten zijn van de Verenigde Staten om “de NAVO en NAVO-belangen” te beschermen. Tegelijk temperde hij de verwachting van een gewapend conflict: volgens Miller zou “niemand” militair met de VS vechten om Groenland.
Die combinatie – stevige taal over eigenaarschap, maar tegelijk de boodschap dat tegenspel zinloos is – maakt Europese hoofdsteden extra nerveus. Zeker omdat Trumps idee om Groenland te “kopen” in 2019 nog als onrealistisch werd gezien, maar nu nadrukkelijk als beleidslijn terugkeert.
Europese rode lijn: “Groenland behoort tot zijn inwoners”
Een brede groep Europese regeringsleiders reageerde met een gezamenlijke verklaring: “Groenland behoort tot zijn inwoners” en alleen Denemarken en Groenland beslissen over de toekomst van het eiland. Ondertekenaars kwamen onder meer uit Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Italië, Polen, Spanje en Denemarken. Canada en Nederland schaarden zich er eveneens achter.
De verklaring is niet alleen symbolisch. De boodschap is ook bedoeld als waarschuwing richting Washington: bedreigingen binnen het bondgenootschap raken de kern van de NAVO. De Poolse premier Donald Tusk vatte dat scherp samen: als een NAVO-lid een ander lid aanvalt of bedreigt, “verliest de NAVO zijn betekenis”.
© Lara Jameson via PexelsDenemarken: vertrouwen in NAVO, maar ook extra defensiegeld
Denemarken probeert intussen twee dingen tegelijk te doen: kalm blijven, én laten zien dat het de verdediging van het Arctisch gebied serieus neemt. De Deense minister van Buitenlandse Zaken Lars Løkke Rasmussen zei dat Denemarken vertrouwt op het NAVO-lidmaatschap, en hij weersprak het beeld dat Groenland “vol” zou liggen met Chinese militaire aanwezigheid. Volgens hem ziet Kopenhagen niet dat Groenland “volgeplakt” is met Chinese investeringen of dat Chinese oorlogsschepen af en aan varen langs de kust.
Om kritiek op de arctische defensiepositie te pareren, wees Denemarken ook op eerdere stappen: het land kondigde een pakket van 42 miljard Deense kronen aan om de militaire aanwezigheid in het Arctisch gebied te versterken.
Opvallend is daarnaast dat Groenlands regering volgens Reuters om een spoedoverleg heeft gevraagd met de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, samen met Denemarken. Dat laat zien dat Nuuk niet alleen via Europese steun wil spreken, maar ook direct de-escalatie met Washington zoekt.
Waarom Groenland zo’n geopolitieke hoofdprijs is
De interesse in Groenland draait om een mix van veiligheid, invloed en economie.
Militaire ligging: Groenland ligt aan de noordelijke toegangspoort tot Noord-Amerika. De VS exploiteren er de Pituffik Space Base, een basis die volgens AP onder meer een rol speelt bij raketwaarschuwing, raketverdediging en ruimtebewaking.
NAVO-bewaking op zee: Het gebied is gekoppeld aan de zogeheten GIUK-gap (Groenland–IJsland–VK), waar NAVO-bondgenoten Russische maritieme bewegingen in de Noord-Atlantische Oceaan monitoren.
Grondstoffen en strategische ketens: Groenland heeft grote voorraden (onder meer) zeldzame aardmetalen, belangrijk voor chips, accu’s en energietransitie-technologie.
Tegelijk is Groenland politiek geen lege huls: het is een zelfbesturend deel van het Koninkrijk Denemarken. In 2009 werd de autonomie uitgebreid en werd ook het recht op onafhankelijkheid onder internationaal recht erkend, een optie die in Groenland breed wordt besproken.
Scenario’s bij escalatie: “einde NAVO” en EU onder druk
De kern van de Europese angst is simpel: als de VS – een NAVO-land – een andere NAVO-bondgenoot militair zou dwingen, dan is het bondgenootschap in zijn fundament geraakt. De Deense premier Mette Frederiksen waarschuwde dat een aanval op een NAVO-lid alles zou doen “stoppen”, inclusief de NAVO en de veiligheidsstructuur die sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog richting geeft.
In Nederland wordt ook gewezen op de machtsverhoudingen. Defensie-expert Patrick Bolder (HCSS) stelt dat Denemarken de mankracht mist om de VS te stoppen en dat Europa, zelfs bij bijstand, de Amerikaanse militaire slagkracht niet kan tegenhouden.
Daarnaast speelt een tweede risico: politieke verdeeldheid in Europa. Als niet alle EU-landen dezelfde lijn trekken in steun aan Denemarken, kan dat volgens Bolder spanningen binnen de EU vergroten.
Venezuela als schokgolf op de achtergrond
De toon van Washington weegt extra zwaar door de gebeurtenissen in Venezuela. Afgelopen weekend voerden Amerikaanse troepen een operatie uit waarbij Nicolás Maduro uit Venezuela werd weggehaald; de VN-mensenrechtenorganisatie bekritiseerde die actie en zei dat het de internationale veiligheid ondermijnt en botst met kernprincipes van internationaal recht.
Die context verklaart waarom Europese leiders niet alleen naar woorden kijken, maar ook naar precedenten: als de VS bereid is tot een zeer vergaande stap in Latijns-Amerika, wat betekent dat dan voor drukmiddelen richting Groenland?
Conclusie: druk op bondgenootschap, koorddans voor Europa
Europa zit klem tussen afhankelijkheid en grenzen stellen. Aan de ene kant blijft de VS militair en politiek een pijler voor Europese veiligheid. Aan de andere kant raakt de Groenland-discussie aan soevereiniteit, internationaal recht en de geloofwaardigheid van de NAVO. Precies daarom is de Europese verklaring tegelijk diplomatiek en hard: samenwerken in het Arctisch gebied kan, maar niet door eigenaarschap af te dwingen.
Reageren