De gesprekken starten volgens Iraanse berichtgeving rond 10.00 uur lokale tijd in Muscat (ongeveer 07.00 uur Nederlandse tijd).

Mogelijke doorbraak, maar ruzie over agenda

De bijeenkomst in Muscat draait in de kern om het Iraanse nucleaire programma. Iran benadrukt dat het overleg beperkt moet blijven tot nucleaire onderwerpen, terwijl de Verenigde Staten juist breder willen praten, onder meer over het raketprogramma en de rol van Iran in regionale conflicten.

Aan Amerikaanse kant nemen speciaal gezant Steve Witkoff en ook Jared Kushner deel, melden bronnen rond de gesprekken. Iran wordt vertegenwoordigd door minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zei deze week dat een “echte deal” volgens Washington verder moet gaan dan alleen het nucleaire dossier. Teheran heeft juist laten weten dat onderwerpen als defensiecapaciteit buiten bespreking horen.

Raamwerk via bemiddelaars: vergaande voorstellen

Tegelijkertijd circuleren er voorstellen die, als ze werkelijk op tafel komen, ver kunnen gaan. Al Jazeera meldde dat bemiddelaars uit onder meer Qatar, Turkije en Egypte een raamwerk hebben opgesteld. Daarin zou staan dat Iran tijdelijk stopt met uraniumverrijking (genoemd wordt drie jaar), en dat een voorraad hoogverrijkt uranium naar een derde land wordt overgebracht.

In dezelfde berichtgeving wordt ook gesproken over afspraken rond ballistische raketten, zoals beperkingen op het gebruik of verdere inzet. Of Iran bereid is zulke onderdelen te bespreken, is onzeker: Iraanse functionarissen benadrukken publiekelijk dat het gesprek strikt nucleair blijft.

Er wordt daarnaast gerept over een mogelijk niet-aanvalsarrangement tussen Washington en Teheran, maar concrete details en draagvlak aan beide kanten zijn onduidelijk.

Onderhandelen onder militaire druk in Golfregio

De gesprekken vinden plaats terwijl de militaire druk in de regio hoog is. Reuters schrijft over een aanzienlijke Amerikaanse maritieme opbouw in de buurt van Iran, waardoor de “militaire optie” nadrukkelijk in beeld blijft als diplomatie mislukt.

Ook AP beschrijft hoe landen in de Golf vrezen dat een nieuwe escalatie snel regionale gevolgen kan krijgen, juist omdat in het recente verleden spanningen op zee en in de Straat van Hormuz al oplaaiden.

De achtergrond is beladen. De huidige poging om weer te praten volgt op het mislopen van eerdere diplomatieke trajecten en op gewelddadige gebeurtenissen in de regio, waaronder aanvallen op Iraanse nucleaire infrastructuur in de periode rond de oorlog van vorig jaar, zoals Reuters en AP beschrijven.

Daarnaast speelt mee dat de VS in 2018 onder president Trump uit het nucleaire akkoord van 2015 stapte, wat het wederzijdse wantrouwen verder vergrootte.

Of het overleg in Muscat meteen resultaat oplevert, is daarom allerminst zeker. Wel geldt: met de oplopende spanning en de druk vanuit landen in de regio om escalatie te voorkomen, is dit gesprek voor beide partijen een test of diplomatie nog ruimte heeft.